Bartın’da Yumurtacılık

0

Bartın yumurtası ve vasıfları

Bartın, keresteden sonra yumurtasıyla tanınan bir memlekettir. Fakat Bartın’da yumurta istihsalciliği bir meslek halinde değildir. Büyük tavuk müesseseleri yoktur. Bartın civarında ve hinterlandında büyük ve fenni tavuk müesseseleri açılmış ve muhitte tavuk cinslerinin ıslahına teşebbüs edilmiş olsaydı, Bartın yumurtacılığı bugünkünden çok fazla ehemmiyet alırdı.
Muhitte, her köylünün 20-30 kadar tavuğu vardır; bunlar, hemen hiç bir bakıma tabi olamadan yetişirler. Bartın’ın ihraç ettiği yumurta; böyle perakende tavuk sahibi köylülerin pazarda alıcılara veya kasabaya ulaşan yollar üzerinde ve hanlarda toplayıcılara ve yahut da doğrudan doğruya yumurta ihracatçılarına, beşer onar sattıkları yumurtalardan toplanan ve kısmen hinterlanttan gelen mahsulden ibarettir.
Bartın yumurtası bilhassa mart, nisan, mayıs, aylarının mahsulü iri ve dolgun olduğundan, İstanbul piyasasında iyi vasıflı yumurtalar sırasında sayılır.
Birinci, ikinci, üçüncü sınıf olmak üzere üç cins yumurta vardır. Bunlar tazelik ve iriliklerine göre ayrılırlar. Ancak birinci ve ikinci cins yumurtalar Avrupa’ya ihraç olunabilir.
Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında, sıcaklar, yumurtanın tazeliğini giderdiğinden, o mevsimde, yumurtalar lamba ile muayeneden geçirilir ve bayat olanları ayrılır. Esasen, bu aylarda Avrupa’nın uzak yerler­ine ihracat azalacağından, piyasada bollaşan yumurtalar, kireçli su içine yani salamuraya konularak muhafaza edilir. İstanbul’a sevk edilmiş bulunanlar da buzhanelerde saklanır.

Bartın Yumurtacılığın Tarihçesi

Bartın’ın yumurta tüccarlarından Mustafa Torlak, Halil Yirmibeş, Mustafa İbadi, Ali Sezai Gedik, Ticaret Odası Başkatibi Rasih Haluluya, Bartın yumurtacılığının mazisi hakkında işittikleri ve bildiklerini şöyle ifade etmişlerdir:
Kasaba içindeki Kemerköprü yapılırken, bunun temellerinin haremi, o vaktin derebeyi olan Çalıkoğlu, güya yumurta akından yaptırmıştır.
Bundan istidlal ettiğimize göre, Bartın’da 1800 senelerinden beri yumurta bolmuş. Fakat o tarihlerde Bartın’da yumurta ihraç edildiğine dair elde vesaik yoktur. Uluslu İbrahim Hamdi, Atlas isimli kitabında Bartın’ın yumurta işlerinden hiç bahsetmiyor. Bundan da anlaşıldığı üzere, yumurta ticareti Bartın için eski bir iş değildir; ancak son 40 sene içinde ehemmiyet kazanmıştır.
Yine tüccarlarımızın bildiklerine göre, Bartın’da yumurta ticareti 1870-1880 senelerinde başlamıştır. Bundan evvelki senelerde ticari mahiyette yumurtacılık mevcut olmayıp, kereste yükü ile İstanbul’a sevk eden gemi kaptan ve tayfalarının küçük sandıklar içinde birer miktar yumurta götürüp sattıkları vaki imiş.

Bartın Kemere Köprüsü

Harcının yumurta akından yapıldığı söylenen Kemerköpü

Ticaret maksadıyla yumurta ihracatı, Bartın’da 1880 tarihlerine doğru başlamıştır. Bu yıllarda, fındık ağacı çubuklarından mamul, hasır veya çuval parçalarıyla ambalajlanmış kafesler içinde sevkiyat yapılırmış. Kafesler 2200, 2500, 2600 adet yumurta alacak büyüklükte olurmuş. O tar­ihlerde Gürgenpınarı’na kadar gelebilen Musul vapuru gibi küçük vapurlar da Bartın’a sefer yaptıklarından, bu keyfiyet yumurta ihracatının kolaylaş­masına sebep olmuş ve böylece kafeslerle yumurta ihracatı 1904 yılına kadar devam etmiştir.

Bartın Boğazı

Bartın Boğazına içerden ve yüksekten bir bakış

Gürgenpınarı’na kadar vapurların işlemesi 1897 senesinde sona ermiştir. Çünkü bu tarihlerde Boğaz kumla dolduğundan vapurlar içeriye giremez olmuştur. [1]

1)” Telâtumu derya, nehrin munsabı olan boğaz nam mahalle kum imlâ etmekte ve esasen dahi nehri mezkûr muhtacı tathir ve tamik olmağla merakibi cesimei bahriyenin seyrü hareketine mani olan avarızın refi içûn bâ iradei seniye irsal huyundan bir tarak dubası ifai ameliyat” etmekte olduğu ¡317 ( H .) tarihli Kastamonu salnamesinde yazılı olup, bu kayıddan o vakit Boğaz ‘ın kapandığını ve taranmağa teşebbüs edildeğini anlıyoruz.
K.S.

2 Ağustos 2014 |

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

11 + three =

Bartin.biz İletişim & İlan & Reklam & Soru – Bartın Gezi Rehberiniz.
Araç çubuğuna atla